Acente:
Sigorta şirketiyle yapılan acentelik anlaşması dahilinde sigorta poliçesi satan ve bunun karşılığında komisyon alan gerçek ya da tüzel kişiliktir.
Ana Teminat:
Tarifede ya da ürün bazında belirtilen ve poliçede verilmesi zorunlu olunan teminata denir, birden fazla olabilir.
Aşkın Sigorta:
Sigorta bedelinin, sigorta değerinden büyük olmasına, aşkın sigorta denir. Aşkın sigortada, sigorta değerini aşan kısım geçersizdir. O kısma ait primler iade olunur. Bu suretle ödenecek tazminat, gerçek sigorta değerini ve zararın gerçek miktarını aşmayacak şekilde tespit edilir.
Broker:
Esas olarak sigorta teminatı satın almak isteyen kişinin danışmanı ve temsilcisi olan ve bağımsız olarak çalışan profesyonel sigorta aracısıdır.
Daini Mürtehin Şerhi:
Hayat Sigortalarında, hayatı üzerine sigorta yapılan kişiye vermiş olduğu borç veya kredi nedeniyle, sigortalının vefatı halinde ödenecek olan tazminat tutarından birinci derecede alacaklı olan gerçek veya tüzel kişidir. Bunun için daini mürtehin sıfatının poliçe üzerinde belirtilmesi gereklidir. Genellikle kredi hayat sigortalarında daini mürtehin olarak, kredi veren banka, finansal kiralama şirketi vb finans kuruluşları görülür.
Ek Teminat:
Tarifede ya da ürün bazında poliçede verilmesi zorunlu olmayıp, sigorta ettiren tarafından seçimlik olan teminatlardır.
Eksik Sigorta:
Sigorta bedelinin, sigorta değerinden küçük olmasına, eksik sigorta denir. Tam hasar halinde, eksik sigortada poliçedeki sigorta bedeli ödenir. Kısmi hasarlar oran kuralı uygulanarak, ödenecek tazminat, sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre tespit edilir.
Entegral Muafiyet:
Hasar; muafiyet miktarından fazla ise tamamı ödenir, muafiyet miktarının altında kalırsa hasar ödenmez.
Ex-Gratia (Lütuf) Hasar Ödemesi:
Sigortacı açısından yasal bir zorunluluk olmamasına ve sorumluluk da kabul edilmemesine karşın hasarın ödenmesi.
Grup Hayat Sigortası:
Tek bir poliçe altında, sigorta ettiren ile belirli bir ilişkisi bulunan çok sayıda kişiye güvence sağlayan bir hayat sigortası türüdür. Poliçe sahibi ile sigortalılar arasındaki ilişki genellikle işveren çalışan ilişkisidir. Sözleşmeyle sigortalanan kişiler, sigortadan yararlanan üçüncü taraf olarak haklarını arayabilirlerse de gerçekte sözleşmeye taraf değildirler.
Hasar:
Poliçe ile garanti altına alınan risk ya da risklerden herhangi birinin gerçekleşmesi durumuna denir.
İbraname:
Bir hasar anında sigortacının sigorta sözleşmesinden doğan borcunu yerine getirdikten sonra sigortalıdan aldığı ve sigortalıya başka bir borcunun olmadığını gösteren belgedir.
İhtarname:
Sigorta ettirenin ödemediği prim taksitlerinin hatırlatıldığı ve bu ihtardan sonra yasalarda belirtilen süre sonunda dahi ödenmediğinde poliçenin iptal edileceğini belirten belgedir.
İkraz (Borç verme):
Aksine sözleşme ile kısaltılmış olmadıkça üç yıllık (şirketimiz uygulamalarında bu süre iki yıl) primi ödenmiş bulunan bir birikimli hayat sigortasında, sigorta ettirenin talebi üzerine ve poliçenin iadesi karşılığında poliçenin birikimleri üzerinden, sigortacı tarafından belli bir faiz oranı karşılığında ödünç para verilmesidir.
İptal:
Poliçe ile garanti altına alınan riskin taşınmasından vazgeçilmesidir.
İrat (annüite):
Belirli bir süre boyunca veya bir kişinin hayatı boyunca periyodik olarak yapılan ödemelerdir. Eğer ödemeler yaşama olasılıklarına bağlı olarak yapılırsa bu sözleşme bir hayat iradı (annüitesi) olarak adlandırılır.
İştira:
Aksine bir sözleşmeyle kısaltılmış olmadıkça en az üç yıl ( şirketimiz uygulamalarında bu süre iki yıldır) primi ödenmiş olan bir birikimli hayat sigortasının, sigorta ettirenin talebi üzerine ve sigorta poliçesinin geri verilmesi karşılığında poliçede belirtilen şekilde sigortacı tarafından geri satın alınmasıdır.
Kar Payı:
Sigorta şirketinin yıl içinde topladığı primleri kullanması sonrasında elde ettiği karın bir bölümünü (%95) sigortalılara geri dağıtması işlemidir.
Komitasyon Tablosu:
Mortalite tablosu ve teknik faiz kullanılarak oluşturulan ve hayat sigortası primlerinin hesaplanmasında kullanılan bir tablodur.
Kümül Takibi:
Sigortalının almış olduğu tüm poliçeler ile üzerinde taşıdığı toplam risk ve teminat toplamının yapıldığı takiptir.
Lehdar (menfaattar):
Sigorta sözleşmesine taraf olmamakla beraber lehine sigorta sözleşmesi yapılan ve riskin gerçekleşmesi halinde kural olarak sigorta tazminatını sigortacıdan isteme hakkına sahip olan gerçek ya da tüzel kişi veya kişilerdir.
Moral Risk:
Sigortalının tutum ve alışkanlıkları ile ilgili risk kavramı.
Morbidite (hastalık düzeyi) Tablosu:
Belirli bir nüfus topluluğunun veya belli yaş gruplarına göre sınıflandırılan kişilerin gözlem altında tutularak oluşturulan hastalanma, yaralanma ve malul kalma istatistiklerini içeren tablodur.
Mortalite (ölüm düzeyi) Tablosu:
Belirli bir nüfus topluluğunun gözlem altında tutularak oluşturulan yaşama ve ölüm istatistiklerine göre elde edilen sonuçlardan her bir yaşta bir yıl içerisinde kaç kişinin hayatta kalacağının, kaç kişinin öleceğinin öngörüldüğü tablolardır. Mortalite tablosu nüfus istatistiklerine dayanılarak hazırlanır ve hayat sigortalarında prim hesaplamalarında kullanılır.
Ödeyen:
Poliçeden doğan prim borcunu ödemekle yükümlü olan kişi ya da kişilerdir. Bu kişilik genelde sigorta ettiren ile aynı kişi(ler)dir.
Poliçe Başlangıç/ Bitiş Tarihi:
Sigorta süresinin başlangıç ve bitiş tarihlerini gösterir.
Poliçe:
Sigorta poliçesi, her iki tarafın hak ve borçlarını gösteren, sigorta bedeli, sigorta primi, primin ödenme zamanı ve yeri, sigorta konusu, risk yeri ve teminatın süresinin belirtildiği, sigortacı tarafından imzalanarak sigorta ettirene verilen, sigorta sözleşmesini temsil eden bir belgedir.
Prim:
Rizikoya iştirak payını ifade eden tutara denir.
Reasürans:
Sigorta şirketlerinin mali yapılarına göre almış oldukları risklerden kapasitelerini aşan kısımlarını başka şirkete devretme işlemine denir.
Reasürör:
Sedan şirketten reasürans yoluyla iş alan şirkettir.
Rejistro (kayıt defteri):
Sigorta şirketleri ve acentelerin poliçe ve ek belgeleri (zeyil) branşlar itibari ile numara sırasına göre aylık olarak kaydettikleri resmi deftere denir. Bunlar istihsal (üretim) ve iptal rejistroları diye iki gruba ayrılırlar.
Retrosesyon:
Reasürans yoluyla devir alınan sorumluluğun kısmen veya tamamen başka bir şirkete devredilmesi.
Riyazi İhtiyat (matematik karşılık):
Sigorta şirketinin ölüm veya yaşama hallerine bağlı uzun süreli hayat sigortalarında sigortalılarına karşı, gelecekteki yükümlülüklerinin bilanço tarihindeki peşin değerini gösteren karşılıklara denir.
Sedan:
Reasüröre iş veren sigorta şirketine verilen isimdir.
Sertifika:
Grup hayat sigortalarında, sigorta ettiren ile grup içinde yer alan sigortalılar ayrı kişiler olduğundan, lehine sigorta yapılan sigortalının haklarının niteliğini belirten ve bu hak sahipliğini belgelendirmesine yarayan bir evrak düzenlenir. Buna sertifika denir.
Sigorta Bedelinin Belirlenmesi:
Sigorta bedeli, sigorta değerine eşit olması gereklidir. Sigorta bedeli sigorta değerinden büyükse aşkın sigorta, küçükse eksik sigorta kabul edilir.
Sigorta Ettiren (akid) Kimdir:
Prim ödemek suretiyle sigortalının menfaatini sigortacı nezdinde sigortalayan gerçek veya tüzel kişidir.
Sigortacı:
Sigorta teminatını sigortalıya taahhüt eden ve sigortalı açısından sorumluluğun tamamını üstlenen sigorta şirketidir.
Sigortalı:
Hayatı üzerine poliçe yapılan yani riski taşıyan kişi ya da kişilerdir.
Sigortalı ve Sigorta Ettiren:
Sigorta ettiren, sigorta değerine karşı belirlenen prim tutarını ödeyen kişidir. Sigortalı, para ile ölçülebilir bir malın mülkiyet veya menfaat sahibi, menfaati bir başkası tarafından sigorta ettirilse bile tazminata hak kazanan kişidir. Sigorta değerine sahip olan kişidir.
Sürprim:
Sigortacının normal prim ile sigorta edemediği rizikolar için istediği ek ücrete denir.
Tahakkuk Tarihi:
Primlerin muhasebeleşmesinde dikkate alınan tarihtir.
Tanzim Tarihi:
Poliçenin onaydan geçtikten sonra poliçe girişi esnasında kullanıcı tarafından girilen ve muhasebesel olarak açık olan tarihtir.
Tarife:
Ürünün fiyatlamasını sağlayacak olan değerlerin tanımlanmasıdır.
Tazminat:
Poliçeyle teminat altına alınan rizikoların gerçekleşmesi halinde lehdarlara ödenecek olan tutardır.
Tecditname:
Sigortalının, sigorta poliçesinin bitim süresi sonunda teminattan yoksun kalmaması için şirketin tek taraflı olarak poliçenin yenilenmesini istediği belgedir. Sigortalının kabulü ile poliçenin yeniden ve yeni şartlarla yürürlüğe girmesini sağlar.
Teklif (sigorta başvuru) Formu:
Sigorta yaptırmak isteyen bir kişinin doldurup imzalayarak sigortacıya verdiği ve yaptıracağı sigorta ile ilgili bilgileri içeren belge.
Teknik Faiz:
Hayat sigortası ürünlerine ait prim, matematik karşılıklar, garanti edilen kar payı karşılıkları vb teknik hesaplamalarda kullanılan faiz oranıdır.
Teknik faiz oranı:
T tarifenin teknik esaslarına, veya uygulanacak kar payı teknik esaslarına, tarifenin endekslendiği para birimine veya varlığa, karşılıkların yatırıldığı getirilerine, gelecekte yatırıma yönlendirilecek varlıkların getirilerine, ülkenin değişen ekonomik koşullarına ve şirketin mali bünyesine göre ihtiyatlı olarak seçilir.
Teminat:
Sigorta poliçesi ile güvence altına alınan risk veya risklerin gerçekleşmesi halinde sigortacı tarafından ödenecek meblağdır. Tarife veya ürün bazında poliçede verilmesi zorunlu olunan teminatlara ana teminat, seçimlik olanlara ise ek teminat denir.
Tenzil:
İki yıllık prim ödendikten sonra prim borçları ödenmediği durumda, ödenen toplam prim baz alınarak sigorta teminatı ödenen prime göre oluşacak şekilde indirilir. Poliçe iptal edilemez.
Tenzili Muafiyet:
Hasarın, muafiyet miktarını aşan kısmı ödenir,Muafiyet miktarının altındaki hasarlar ödenmez.
UW (underwriting):
Sigortacı tarafından yapılan risk değerlendirmesi sonucunda sigortalanması teklif edilen riskin, sigorta poliçesi ile teminat altına alınıp alınmamasına veya alınacaksa da hangi şartlarda alınmasına alınmasına karar verme işlemine denir.
Ürün:
Pazarlama çalışmaları sonucunda tespit edilen müşteri ihtiyaçlarına göre hazırlanmış olan sigorta teminat gruplarını içeren sigorta poliçesidir.
Vade Tarihi:
Prim ödeme dönemlerini gösteren tarihlerdir.
Zeyil (ek belge):
Poliçenin yürürlüğü sırasında meydana gelebilecek her türlü değişiklikleri belirten, not eden ve poliçenin ayrılmaz bir parçası olarak düşünülen ek sözleşmedir.
REASÜRANS NEDİR?
Sigorta şirketleri, ortalamayı tutturup, kendilerini ve sigortalılarını daha güvenli yarınlara taşımak için, sigortalı sayısını artırmak zorundadırlar. Bu sayı 10 milyonlar, 100 milyonlarla ifade edilen sayılardır.
- Sigorta şirketleri bu sayı çokluğunu tek başlarına sağlayamazlar.
- Bu durumda riskleri artar ve beklenmedik kar veya zararlarla karşılaşabilirler.
- Bu sigorta şirketinin devamlılığı için tehlike faktörüdür.
- Sigorta şirketleri tek başlarına ulaşamadıkları sigortalı sayısına, sigortalılarını ortak bir havuzda birleştirerek ulaşabilmektedir.
- Bu organizasyonu düzenleyen şirketlere reasürör, yapılan işleme de reasürans denilmektedir. (reassurance=tekrar güvence verme)
- Reasürörler, yalnızca sigorta şirketlerine hizmet vererek onların risklerini kısmen veya tamamen devralan büyük sermaye şirketleridir
AKTÜER NEDİR?
Sigorta matematikçisidir.
Hangi risk için hangi şartlarda ne kadar sigorta primi ödenmesi gerektiğini hesaplayarak standardize eder. Eski Roma'da sayan kişi anlamına gelirdi. Ülkemizde her sigorta şirketi mutlaka en az bir aktüer bulundurmak zorundadır.
- Sigorta matematiğine de aktüerya adı verilir.
İHTARNAME NEDİR?
Zamanında ödenmeyen primlerin poliçenin iptaline yol açması söz konusu olduğundan, prim borçlarını ödemeleri için sigortalıya gönderilen uyarı mektubudur.
Sigortalıya ulaştıktan sonraki 30 gün içinde ödeme zorunluluğu vardır. Aksi halde şirket poliçeyi iptal veya tenzil eder.
İKRAZ (BORÇ ALMA) NEDİR?
Uzun süreli ve birikimli sigortalarda mevcut olup, sigortalının ileriki yıllarda poliçesinin kar paylı birikim tutarını azami %95'ini yıllık faizle borç alabilmesidir. ikraz halinde, poliçenin tüm hakları korunur. Sigortalı bir sonraki yıl, borcunu ödemeden o yıla ait ikraz faizini ve bu faiz üzerinden alınacak %5'lik gider vergisini ödemek suretiyle sigortaya devam edebilir. Faiz sigorta şirketi tarafından serbest olarak belirlenir ve peşin alınır.
İPTAL NEDİR?
Uzun süreli hayat sigortalarunda:
Sigorta ettirenin 30 gün içinde prim borcunu ödememesi halinde, poliçenin yürürlükten kaldırılmasıdır.
Bu durumda prim iadesi yapılmaz.
2. Bir yıl ve daha kısa süreli hayat, sağlık ve kaza sigortalarında:
Sigorta ettiren şirketçe belirtilen süre zarfında prim borcunu ödemediği taktirde, poliçe temerrüde düşer.
Temerrüd tarihini izleyen 15 günün sonunda prim borcu ödenmezse teminatlar durdurulur.
Durdurulma tarihinden itibaren geçen 15 gün içinde de borç ödenmezse ihtara gerek kalmaksızın poliçe iptal edilir.
EK PRİM NEDİR?
Sigorta edilen rizikonun, poliçe düzenlendikten sonra ortaya çıkan bir durum nedeniyle tehlikelere daha açık hale gelmesi, sigorta teminatının genişletilmesi veya sigortalıya sağlanan ilave bir menfaata karşılık olarak tespit edilmiş primdir. Ek prim, poliçe başlangıç tarihinden itibaren tespit edilebileceği gibi, yukarıda sayılan hallerin poliçe süresi içerisinde meydana gelmesi halinde oranlı olarak da (prorata) belirlenebilmektedir.
PRİM İADESİ NEDİR?
Sigorta poliçesinin sigortacı veya sigortalı tarafından iptal edilmesi, sözleşmede yer alan herhangi bir nedenden dolayı kendiliğinden geçerliliğini yitirmesi, poliçe kapsamının daraltılması veya sigorta bedelinin düşürülmesi gibi durumlar sigorta şirketinin sorumluluğunu sona erdirmekte ya da azaltmaktadır. Bu gibi hallerde, sigortalının ödemiş olduğu veya ödeyeceği primden bir iade yapılması gerekmektedir ve buna prim iadesi denir.
HASAR PRİM ORANI NEDİR?
Ödenmiş ve muallak hasarlar toplamının kazanılmış prime olan oranıdır. Ancak, hasar prim oranı hesaplanırken, bir önceki yılda ayrılmış prim rezervi ve bir önceki yıl muallak hasarları da hesaba katılmaktadır. Hasar prim oranının hesabı şu şekilde yapılmaktadır:
(Ödenen Hasar + Muallak Hasar Geçen Yıldan Devreden Muallak Hasar) / (Prim + Geçen Yıldan Devreden Prim Rezervi Cari Yıl Prim Rezervi)
Veya,
(Ödenen Hasar + Muallak Hasar + Cari Yıl Prim Rezervi) / (Prim + Geçen Yıldan Devreden Muallak Hasar + Geçen Yıldan Dev. Prim Rez.).
MUTABAKATLI POLİÇE NEDİR?
Sigorta sözleşmesinin tarafları olan sigortalı ile sigortacı tarafından, üzerinde mutabık kalınmış, tam ziya halinde sigortalıya ödenecek olan bedeldir. Mutabakatlı değer, sigorta poliçesi düzenlendiği sırada belirlenmekte, poliçe süresi içerisinde meydana gelebilecek piyasa dalgalanmalarından etkilenmemektedir. Tam ziya halinde sigortalıya ödenecek olan bedelin baslangıçta belirlenmiş olması, olası bazı sigorta sahtekarlıklarının da önüne geçmektedir. Mutabakatlı poliçe, tekne ve nakliyat sigortalarında sık bir şekilde kullanılmaktadır.
HATA İHMAL KLOZU NEDİR?
Reasürans tretelerinde bulunan bir klozdur. Sigorta şirketinin treteye devretmek durumunda olduğu rizikolar hakkında detaylı bilgi vermesi gerekmektedir. Ancak, bazı durumlarda sigorta şirketi, olması gerekenden eksik bilgi vermekte veya o rizikoyu bir hata neticesinde hiç devretmemektedir. Bu gibi durumlarda, reasürans şirketi de, kendisine eksik bilgi verildiği veya devir yapılmadığı için teminatın ilgili riziko için geçerli olmadığını ileri sürebilecektir. Hata İhmal Klozu, belirli sınırlarda olmak kaydıyla, sigorta şirketinin devretmek durumunda olduğu rizikolara ilişkin yapabileceği hata veya ihmaller sonucunda dahi reasürans teminatının geçerli olmasını sağlamaktadır. |